Onlangs schreef Marcel van Dam dat Rotterdam mensen aan de onderkant van de samenleving vernedert door ‘werkloosheidsvrije wijken ’te realiseren. Eerder gaf hij in de documentaire de “Onrendabelen” en in zijn boek “Niemandsland” een schokkend beeld van mensen die zich aan de rand – of over de rand – van de samenleving bevinden.

Kern van zijn redenering is dat Nederland niet langer een beschaafd land is omdat we de verzorgingsstaat hebben uitgekleed en het grondrecht op een fatsoenlijk bestaan ontnemen aan de mensen aan de onderkant.

Terecht vraagt van Dam aandacht voor mensen in de marge van de samenleving. In tegenstelling tot van Dam vind ik het een vorm van onverschilligheid is als je de verzorgingsstaat verengt tot recht op een uitkering. Precies om die reden werd de verzorgingsstaat van de jaren tachtig voor veel mensen een fuik. Voor mij betekent een fatsoenlijk bestaan dat mensen mee kunnen doen in de samenleving. Werk is daarin een cruciale factor. Werk stelt mensen in staat om in onafhankelijkheid voor zichzelf te zorgen en versterkt een gevoel van eigenwaarde. Voor de meesten gaat het dan gewoon om een baan in loondienst.

Voor ca. 5% van de Rotterdammers zijn de eisen van de arbeidsmarkt te hoog. Dat neemt niet weg dat ook zij iets kunnen. Door een beroep te doen op wat zij wél kunnen snijdt het mes aan twee kanten. Ook zij doen mee aan de samenleving en de samenleving profiteert van hun talenten. Dat gaat niet vanzelf, omdat bij deze 5% vaak sprake is van een stapeling van problemen. Voor hen zijn de eisen van de samenleving te hoog en zij verdwalen dikwijls in de jungle die de grote stad ook kan zijn. Juist zij worden geconfronteerd met loketten en formulieren en juist zij weten dikwijls niet waar zij hulp kunnen halen.

In Rotterdam wachten we om die reden niet tot mensen bij een loket komen, maar gaan we erop af en zijn we zelfs bereid achter de voordeur te komen. Juist voor deze 5% hebben we persoongerichte en gezinsgerichte aanpakken ontwikkeld waardoor we de juiste hulp op de menselijke maat kunnen organiseren. Juist voor hen voorkomen we versnippering door eerst breed te kijken hoe we mensen kunnen helpen om hun leven weer op orde te krijgen. Dat kan betekenen dat we helpen het huishouden op orde te brengen, schulden saneren, waar nodig psychosociale hulpverlening organiseren én ervoor zorgen dat mensen weer mee kunnen doen zodra dat kan. Maar het betekent altijd dat we op zoek gaan naar de kracht van mensen zelf en hun sociale netwerk. Een goed voorbeeld van deze werkwijze is de aanpak van dak- en thuisloosheid. De afgelopen jaren hebben we 3000 mensen van straat gehaald, een dak boven hun hoofd gegeven, zorg georganiseerd waar nodig en waar mogelijk werk gezocht. Voor een deel van hen geldt dat hun levensverhaal precies illustreert hoe de verzorgingsstaat een fuik was geworden.

In deze Rotterdamse aanpak is een ‘werkloosheidsvrije wijk’ geen getto waar mensen worden vernederd maar een leefbare wijk waar mensen serieus worden genomen en waar een betrokken overheid ervoor zorgt dat niemand door de bodem zakt.

Jantine Kriens
PvdA-wethouder
Welzijn en volksgezondheid