PvdA-raadslid en oud-fractieleider Van Heemst reageert schamper op kritiek van invloedrijke Rotterdammers op de collegevorming.

Oud-burgemeesters Ivo Opstelten en Bram Peper moeten hun plaats kennen en zich niet bemoeien met de dagelijkse politiek in Rotterdam. Ook Marco Pastors moet niet zeuren. Door „vast te houden aan het vertrek van burgemeester Ahmed Aboutaleb” heeft de Leefbaar-voorman zichzelf buitenspel gezet bij de coalitieonderhandelingen. „Met wantrouwige types kan en wil de PvdA geen zaken doen.” Dat zegt huidig gemeenteraadslid en oud-fractievoorzitter Peter van Heemst van Rotterdams grootste partij, de PvdA, die net als Leefbaar over veertien zetels beschikt. Het oud-Tweede Kamerlid noemt zichzelf „de godfather van de brede coalitie” (PvdA, CDA, VVD en GroenLinks), die de afgelopen vier jaar leiding gaf aan de tweede stad van Nederland. Zijn partij hoopt vandaag de coalitieonderhandelingen af te ronden en een nieuw stadsbestuur te presenteren, waarbij D66 de plaats inneemt van GroenLinks.

Een coalitie tegen de verdrukking in, want uitsluiting van Leefbaar heeft uw partij kritiek opgeleverd.
„Ja, maar van wie? Van oud-burgemeester Bram Peper die zich, gelet ook op het verleden (bonnetjesaffaire, red.), wat bescheidener zou mogen opstellen. En van Leefbaar-professor Rinus van Schendelen [politicoloog aan de Erasmus Universiteit]. Beiden lijden aan een typische oudemannenkwaal, die ik ‘Peperitis’ noem: een bijna ziekelijke neiging om zich voortdurend in het Rotterdamse politieke debat te mengen.”

Dat is toch hun goed recht?
„Van Schendelen is niet objectief. Hij gebruikt zijn academische graad om zijn politieke voorkeur te maskeren. Voor een oud-burgemeester geldt de ongeschreven regel dat je je opvolgers niet voor de voeten loopt. Toch heeft ook Ivo Opstelten gemeend zich te moeten laten horen; eerst in het debat over de strandrellen in Hoek van Holland, later met zijn oproep om de stemmen te hertellen. Meedeinen met alle emoties is gemakzuchtig. Ik weet hoe geïrriteerd Opstelten was, toen Peper zich in het openbaar uitliet over zijn beleid.”

Peper stelt dat de PvdA gegijzeld wordt door de etnische achterban.
„Hij onderbouwt zijn beschuldiging op geen enkele manier. Verwijzingen naar cliëntelisme irriteren me, omdat die de suggestie wekken dat mensen met veel voorkeursstemmen tweederangsraadsleden zijn. Zoals ik me op verkiezingsdag ook heb geërgerd aan Pastors, die het had over ‘kuddes’ en ‘op Zuid tellen ze nu eenmaal langzamer’.”

Is dat de reden dat de PvdA samenwerking met Leefbaar afwijst?
„Het is een misvatting te veronderstellen dat je de stad een dienst bewijst met een bestuur met daarin twee partijen die heel ver van elkaar afstaan. Als Sarah Palin straks met één stem verschil Barack Obama verslaat na een bloedstollende campagne die Amerika tot op het bot verdeelt, dan is er geen enkele professor die haar zal oproepen om Obama te benoemen tot haar vicepresident. Je overbrugt geen politiek-inhoudelijke tegenstellingen door samen te gaan werken. Leefbaar en PvdA hebben dezelfde passie voor de stad, maar je moet niet alleen een passie delen maar ook een toekomst én vertrouwen. Dat laatste ontbreekt.”

Toch drong ‘verkenner’ Pieter Winsemius aan op een stadsbrede coalitie, dus met PvdA én Leefbaar.
„Ik heb Winsemius hoog zitten, maar hij heeft me verbaasd. Zijn opdracht was om de stad te vertellen wat de meest kansrijke coalitie is. Winsemius bleek echter een ijdeltuit die vertelde wat hij de meest kansrijke coalitie vond. En dat was nota bene de meest kansloze coalitie. Zijn eigen opvattingen achtte hij belangrijker.”

In de deelgemeente Hoogvliet werken de PvdA en Leefbaar wél samen.
„Hoogvliet wordt een interessant experiment. Wellicht dat daar de komende vier jaar vertrouwen kan groeien. Na de confrontatie en polarisatie hoop ik dat Leefbaar zal kiezen voor herbezinning: een rechtse volkspartij of de lokale afdeling van de PVV? Ze hinken nu op twee gedachten. Een multi-etnische stad als Rotterdam is niet gediend bij een partij die onderscheid maakt tussen eersterangs- en tweederangsburgers. Dat is er bij Leefbaar ingeslopen onder druk van de mogelijke komst van Geert Wilders. Leefbaar wilde per se ook de PVV-kiezer aan zich binden, vandaar dat extreme geluid zo nu en dan. Voor zo’n inhoudelijke keuze betaal je een prijs.”

‘Godfather’ coalitie
Peter van Heemst (57) was vijftien jaar Kamerlid namens de PvdA, voordat hij in 2006 lijsttrekker werd in zijn geboortestad Rotterdam. Onder leiding van ‘de godfather van de coalitie’ won de PvdA achttien zetels en keerde de partij terug in het stadsbestuur, ten koste van Leefbaar.

Dit artikel is vandaag in het NRC verschenen.